به گزارش خبرنگار مهر، ماندانا دهقان منشادی لژیونر پیشگام در بخش بانوان این رشته در دنیای دوچرخهسواری است. او با ۱۴ سال سابقه حضور در تیم ملی، رکوردشکنیهای متعددی را تجربه کرده و تنها رکابزنی است که توانسته یکی از معتبرترین گرندتورهای جهان، یعنی ولتا اسپانیا را به پایان برساند.
ماندانا که مسیر حرفهای خود را از پنج سالگی و با ورزشهای استقامتی آغاز کرد، اکنون با تجربهی عضویت در باشگاههای مطرح کشورهای امارات، هلند، اسپانیا، ویتنام، ژاپن و چین، پلی میان استانداردهای جهانی و پتانسیلهای دوچرخهسواری زنان ایران ساخته است.
ماندانا دهقان منشادی به عنوان رکابزنی که استانداردهای تغذیه، تمرین و تجهیزات را در سطح جهانی دیده و تجربه کرده، دیدگاهی متفاوت از نیازهای فعلی تیم ملی دارد. او در گفتگوی خود با خبرگزاری مهر، با تفکیک میان رشتههای پیست و جاده، به نقاط قوت و ضعف ساختاری این رشته اشاره و راهکارهایی را برای کاهش فاصله ایران با قدرتهای آسیایی پیشنهاد داد.
از تضاد شدید استانداردهای دوچرخه سواری در اروپا و ایران، از نبود یک دوچرخه برای ورزشکار تا فقدان فرهنگ تیمی که بزرگترین سد پیش روی دوچرخه سواران گفت.
گفتگوی خبرگزاری مهر را با ماندانا دهقان لژیونر دوچرخه سواری زن ایران که در بازیهای آسیایی ۲۰۲۶ هم حاضر بود را با نگاهی متفاوت و نقادانه می خوانید.
* کمی از سوابق ورزشی خود بگویید و اینکه تا کنون تجربه حضور در چه باشگاه های خارجی را داشته اید؟
- من ۱۴ سال است که عضو تیم ملی دوچرخهسواری جاده هستم و افتخار میکنم که به عنوان اولین لژیونر دوچرخهسواری بانوان ایران سالها تجربه عضویت در باشگاههای خارجی را دارم. در باشگاههایی از کشورهای امارات، هلند، اسپانیا، ویتنام، ژاپن و چین رکاب زدهام. همچنین تنها دوچرخهسوار ایرانی هستم که در یکی از سه گرند تور معتبر جهان، یعنی «ولتا اسپانیا» شرکت کرده و آن را به پایان رساندهام. علاوه بر این، چندین سال متوالی قهرمان کشور در رشته دوگانه بودهام.
* چگونه وارد این رشته شدید؟ اولین تجربهی سوار شدن به دوچرخه را به یاد دارید؟
- من از پنج سالگی ورزش را آغاز کردم و پیش از دوچرخهسواری، بهطور حرفهای در رشته اسکیت استقامت فعالیت میکردم و مدتی نیز به دویدن پرداختم. سپس تصمیم گرفتم در مسابقات دوگانه (دو و دوچرخه) شرکت کنم و پس از آن بهصورت حرفهای وارد رشته دوچرخهسواری شدم. اولین بار در سنی کمتر از پنج سال بود که سوار دوچرخه شدم. خانوادهام در تمام این مسیر بسیار حمایتگر بودند و نقش بسزایی در پیشرفت من داشتند.
* همسرتان مربی شما هستند؛ این موضوع تا چه اندازه به سرعت رشد و پیشرفت شما کمک کرده است؟
- همسرم هم مربی و هم حامی من هستند. ایشان علاوه بر مربیگری، فعالیتهای گستردهای را بهعنوان مدیر تیم داشتهاند و حضور و حمایتهایشان همواره برای من و جامعه دوچرخه سواری بسیار اثرگذار بوده است.
* تجربه لژیونر بودن و رکاب زدن در باشگاههای خارجی، چه تاثیری در ارتقای عملکرد شما داشته است؟
- لژیونر بودن قطعا خیلی تاثیر گذار است، وقتی شما لژیونر می شوید در سطح بالاتری از رقابت قرار میگیرید. با همتیمیهای حرفهایتر تمرین میکنید و مهمترین نکته اش این است که فرصت شرکت در مسابقات بینالمللی بیشتری را دارید. البته در این سطح، انتظارات از ورزشکار هم افزایش مییابد که این خود محرکی برای رشد است و باعث می شود برای رسیدن به اهداف بزرگتر تلاش بیشتری کنیم.
* در محیطهای حرفهای خارج از کشور، چه نکاتی را آموختید که در فضای دوچرخه سواری داخلی ایران به دست نمیآید؟
- در محیطهای حرفهای هر فرد وظیفه مشخص دارد و اولویت همواره تیم است نه فرد. در این فضاها مفاهیمی مانند حسادت معنا ندارد و همه برای پیشرفت جمعی تلاش میکنند و رفاقت خارج از مسابقه بسیار عمیق است. متاسفانه در ایران به دلیل اینکه هنوز دیدگاههای حرفهای در دوچرخهسواری بانوان کاملا نهادینه نشده است با چنین ساختاری روبهرو نیستیم.
جو مسابقات و تیم های حرفه ای خیلی خوبه چون در حین مسابقه رقابت می کنیم و بیرون مسابقه رفاقت و هم تیمی ها هم به نحو احسن تمرکزشون رو برای پیشرفت تیم می گذراند و فرقی نمی کند چه کسی برتر باشد، آنچه برای تیم بهتره باید اتفاق بیفتد. اما متاسفانه در ایران اصلا به این شکل نیست البته به این دلیل هست که سطح دوچرخه سواری بانوان ما حرفه ای نیست.
* بهعنوان لژیونری که با استانداردهای بالای تمرینی، تغذیهای و تجهیزاتی دوچرخه سواری آشناست، تفاوت های عمده محیط های حرفه ای خارج از کشور با فضای داخلی ایران در چیست؟
- تفاوتها در بخش تجهیزات و امکانات به قدری زیاد است که حتی قابل مقایسه نیست. برای مثال، در تیمهای اروپایی، هر ورزشکار چهار دوچرخه در اختیار دارد، اما در ایران تیمها بودجه کافی برای تامین حتی یک دوچرخه را ندارند و تمام تجهیزات بر عهده شخص ورزشکار است.
در زمینه تغذیه نیز در اروپا، ورزشکاران تحت نظارت متخصصان تغذیه تیم هستند و تمامی جزئیات تمرین و تغذیه آنها بررسی میشود، در حالی که در اینجا چنین سیستمی وجود ندارد. از نظر تجهیزات و امکانات اصلا نمی توانیم مقایسه کنیم و به آن فکر هم نمی توانیم کنیم، البته من تجهیزات شخصی ام به روز هست.

* تمرین روزانه با قویترینهای جهان، شما را از نظر ذهنی آمادهتر کرده یا فشار انتظارات را برای کسب نتیجه برای تیم ملی ایران افزایش داده است؟
- بله این تجربه مرا از نظر ذهنی آمادهتر کرده است. هر چند انتظارات بالا میرود، اما من این موضوع را مثبت میبینم و تلاش میکنم تا فشار ذهنی ام را مدیریت کنم.
* در بازیهای آسیایی ناگویا، در ماده تایمتریل سیزدهم و در استقامت جاده چهاردهم شدید. آیا از نتیجه خودتان راضی هستید؟
- برای ماده تایمتریل هدف یا برنامهریزی خاصی نداشتم و مسابقه اصلی استقامت جاده هدفم بود زیرا جایگاه من حتی پیش از شروع مسابقه تقریبا مشخص بود. در ماده استقامت نیز از بین ۴۰ ورزشکار، چهاردهم شدم. شرایط بسیار سخت بود زیرا همه تیمهای خوب سه نفره بودند و من تنها نماینده ایران بودم.
متاسفانه اگر ورزشکار دیگری هم از ایران حضور داشت توانایی و تفکر انجام کار تیمی را نداشت چون در سالهای گذشته این مسئله تجربه شده بود. با این حال با توجه به شرایط مسابقه توانستم بسیاری از مدال آوران بازیها و قهرمانان آسیا را پشت سر بگذارم. با این شرایط این نتیجه را قابل قبول میدانم چرا که توانستم رقبا را به چالش بکشم.
* کدامیک از این دو ماده به تواناییهای شما نزدیک تر بود؟ نتایج بدست آمده در بازیهای آسیایی را پیشرفت میدانید یا پسرفت؟
- قطعا ماده استقامت جاده با تواناییهای من سازگارتر است. این نتیجه به هیچ عنوان پسرفت نبود، زیرا ماده استقامت رکوردی نیست و معیارهای متفاوتی دارد. با توجه به شرایط موجود در کشور، این نتیجه را قابل قبول می دانم چرا که من توانایی به چالش کشیدن رقبا را داشتم و در حال رقابت با آنها بودم اما قطعا هر دوچرخه سوار ایرانی دیگه ای بود فقط فکرش این بود که از خط پایان رد شود و مسابقه را به اتمام برساند. به طور مثال خود میزبان که خیلی روی هر سه ورزشکارش سرمایه گذاری کرده بود نتوانستند نتیجه ای بگیرند یا تیم امارات که صدها هزار دلار هزینه ی اردوهای اروپایی کرده بود هم نتوانستند نتیجه ای بگیرند.
* تفاوت عملکرد شما در تایمتریل و استقامت جاده چه بود و چه موانعی در مسیر مسابقه شما را محدود کرد؟
- مسابقه استقامت تنها یک رقابت بدنی نیست، بلکه مانند بازی شطرنج، ترکیبی از همکاری تیمی و بازیهای ذهنی است. در جاده نبود همکاری تیمی و نبود همتیمیهای باتجربه محدودیتهای زیادی را برای من ایجاد کرد.
* در رقابت با رکابزنان ژاپنی، چینی، هنگکنگی و قزاقستانی، کدامیک را رقیبی دست نیافتنی میبینید؟
- رقیب کاملا دستنیافتنی نداریم، اما در حال حاضر ورزشکار افغان که سالها ساکن اروپا بوده است اختلاف سطح زیادی با سایر ورزشکاران آسیا ایجاد کرده و رقیب اصلی است.
* بهعنوان یک لژیونر و نماینده بانوان ایران، مهمترین گام برای توسعه این رشته چیست، امکانات، لیگ یا فرهنگسازی ؟
- من سه اولویت اصلی را مطرح میکنم، نخست افزایش تعداد مسابقات که منجر به ارتقای سطح ورزشکاران و افزایش تعداد تیمها میشود. دوم تزریق تجهیزات به این رشته و سوم برگزاری مستمر رقابتها. یک دوچرخه سوار حرفهای باید در طول فصل مدام در حال مسابقه دادن باشد. برای مقایسه در ایران سالانه تنها یک یا دو مرحله لیگ و یک مسابقه قهرمانی کشور داریم در حالی که در چین، در فصل مسابقات هر هفته حداقل سه رقابت برگزار میشود. اگر این سه مورد انجام شود در طور مدت زمان حتما به نتیجه می رسیم.
* در مسیر حرفهای خود در داخل کشور، با چه مشکلات و محدودیتهایی مواجه بودهاید؟
- مشکلات بسیار زیاد است. در برخی شهرها محدودیتهای شدیدتری برای دوچرخهسواری بانوان و برگزاری مسابقات وجود دارد. همچنین مسیرهای تمرینی امن، چه برای آقایان و چه برای بانوان، تقریبا وجود ندارد. مهمترین چالش برای دوچرخه سواری، عدم فرهنگسازی است. در اسپانیا، در تمام جاده ها و مسیرهای تمرینی تابلوهای هشدار برای رانندگان نصب میشود تا مراقب دوچرخهسواران باشند اما در ایران حتی تصادفات مرگبار دوچرخهسواران نیز بازتاب رسانهای لازم را ندارد. حتی ما وقتی در تصادفات دوچرخه سواری کشته هم می دهیم باز هم در رسانه ها انعکاسی دیده نمیشه! تابحال دیدید که در شبکه های تلویزیونی ما به رانندگان بگویند که مراقب دوچرخه سواران باشید؟
* آیا خاطرهای از این مسیر دشوار در داخل کشور دارید؟
- بله، خاطره بدی دارم. یک روز حین تمرین، یک موتورسوار قصد داشت گوشی موبایل ام را از دستم بزند و من مجبور شدم بخشی از مسیر را در خلاف جهت حرکت کنم تا از دستش فرار کنم.
* سختترین چالش شما بهعنوان یک ورزشکار زن چه بوده است؟
- سختترین چالش، فراتر از نبود زیرساخت و مسیر تمرین دیدگاه مسئولان و ارگانها است. برای مثال برگزاری مسابقات بانوان در جادههای شهری ممنوع است و معمولا آنها را به فضاهای بسته منتقل میکنند در حالی که در سطح جهانی، این رشته قطعا در جاده برگزار میشود.
* نبود مربی خارجی تراز اول جهانی می تواند یکی از نقاط ضعف این رشته باشد، نظر شما در این خصوص چیست؟
- در حال حاضر نیاز اول ما برگزاری مسابقات است نه لزوما مربی خارجی. اگر تعداد مسابقات افزایش یابد، حتی با مربیان داخلی میتوانیم نتایج خوبی در آسیا کسب کنیم. مربیانی در ایران هستند که علم بهروزی دارند و در صورت فراهم شدن شرایط نتایج خوبی خواهیم گرفت.
* لیگهای داخلی کمرمق هستند، علت این ضعف چیست؟
- تمامی این مسائل مانند یک زنجیر به هم متصلاند. با کاهش تعداد مسابقات، تعداد تیمها و انگیزه ورزشکاران کم می شود و در نتیجه پوشش خبری و تصویری نیز کم میشود. پخش زنده ی مسابقات بانوان هم امکان پذیر است چون با پوشش کامل مسابقه می دهند. یکی از این راهکارها این است که فدراسیون، هیئت ها را مجاب کند تا حتی با تعداد کم ورزشکار حامی مالی جذب کرده و حتما تیمی در مسابقات داشته باشند.

* آیا نبود رقیب تمرینی قوی در مسابقات داخلی یک معضل است؟
- نبود رقیب معضل نیست، اما وجود رقیب قوی قطعا کمککننده است. ورزشکاران ما تعدادشون کم شده چون تعداد مسابقات ما خیلی کم شده است، ورزشکار باید در طول سال مرتب تمرین کند، نه برای سالی یک الی دو مسابقه؟ این تعداد مسابقه با تمرین مداوم اصلا عقلانی نیست.
* وضعیت حقوق و مزایای یک دوچرخهسوار در ایران چگونه است؟ آیا این مبالغ با توجه به هزینههای سنگین تجهیزات کافی است؟
- حقوق و مزایا عملا صفر است! آیا حقوق و مزایایی هم وجود دارد؟! ورزش دوچرخهسواری در حال حاضر بیشتر بر اساس عشق و علاقه ورزشکاران پیش میرود.
* شانس خود را برای کسب عناوین بهتر و مدال در بازیهای آسیایی و قهرمانی آسیا چگونه میبینید؟
- من از همین حالا برای بازیهای آسیایی و قهرمانیهای آتی برنامهریزی کرده و به آن فکر میکنم. حتما خیلی قویتر و با تلاش بیشتر و برنامهریزی دقیقتر کار می کنم تا به مدال بازیها برسم.
* برای کاستن فاصله با کشورهای پیشرو مانند ژاپن، چین و قزاقستان، چه اقداماتی لازم است؟
- ما در پیست یک دنیا فاصله داریم و کسب نتیجه تقریبا تا سالیان دراز دست نیافتنی هست و برای پیشرفت، هم پیست مناسب می خواهیم هم مسابقات زیاد ، هم تجهیزات گران قیمت. اما در جاده به این صورت نیست در خیلی از مسابقات همین ورزشکاران کشورهایی که نام بردید پشت سر من بودند. برای جاده ما به یه شوک نیاز داریم تا به نتیجه برسیم. من در بازیهای آسیایی جاکارتا ششم شدم ، این نشاندهنده ی این است که فاصله ما در جاده زیاد نیست و نیاز به تغییر رویکرد و حمایت بیشتر داریم.
* بزرگترین آرزوی شما در دنیای دوچرخهسواری چیست؟
- آرزوی من مدال بازیهای آسیایی و کسب سهمیه المپیک است.
* آینده دوچرخهسواری زنان ایران را چطور میبینید؟
- درباره آینده دوچرخه سواری نمی خواهم رویا پردازی کنم. از نظر فیزیکی و توانایی فردی امکانش هست، اما اراده مسئولین را می خواهد. خیلی نگذشته از آن سالهایی که بانوان دوچرخه سوار حتی نمی توانستند از خط پایان مسابقات رد بشوند اما الان رسیدیم به سطح رقابت هایی چون بازیهای آسیایی.
* پیام و توصیه شما به دختران و زنان جوانی که میخواهند این رشته را بهطور جدی دنبال کنند چیست؟
- توصیه میکنم در انتخاب مربی دقت کنند و از افرادی که صرفا به دنبال کسب درآمد بوده و مربی نماها دوری کنند. متمرکز و منظم تمرین کنند، به حاشیه نروند و به پیشکسوتان و بزرگترهای خود احترام بگذارند. همچنین ورزشکاران نباید با رفتارهای نادرست، محیط را برای مسئولان ناخوشایند کنند زیرا این کار باعث دوری بیشتر حامیان از این رشته میشود.
* بهترین غذای مادرت که بعد از هر مسابقه دلت میخواهد، کدام است؟
- بهترین غذای مادرم نه، بهترین غذای همسرم قیمه و قورمه سبزی.
* اگر ۱۰ سال دیگر دوباره این مصاحبه را داشته باشیم، دوست دارید کجا باشید و چه کرده باشید؟
- امیدوارم تا آن زمان، در کنار فعالیت ورزشیام بتوانم چندین دوچرخهسوار حرفهای پرورش دهم و شاهد باشم که دوچرخهسواری ایران جزء پنج تیم برتر آسیا باشد.
* و در آخر ..
- ما در دوچرخه سواری بانوان پستی بلندی های زیادی را گذارنده ایم، مشکلات زیادی داشتیم و داریم. ورزشکارها نباید با رفتارهای نادرست این وضع را بدتر کنند و به دنبال تخریب یکدیگر باشند. همین کارها باعث می شود که مسئولین از این رشته دورتر شده و بگویند که عطایش را به لقایش بخشیدیم و همین اندک همدلی هم که وجود دارد از بین برود.
دوچرخه سواری را می شود آرام آرام با برنامه ریزی درست و طولانی مدت رشد داد که از دید من که سالها با دوچرخه سواران حرفه ای دنیا در ارتباط بودم و در رویدادهای بزرگی شرکت کرده ام می گویم که کار خیلی سختی نیست و به نسبت خیلی از رشته های ورزشی شاید سرعت رشد دوچرخه سواری اگر به آن بها داده شود خیلی زیاد باشد.
هیچ وقت روزی را یادم نمی رود که یکی از قهرمانان جهان در تور ولتا اسپانیا از اینکه یک دختر ایرانی در بالاترین سطح دوچرخه سواری دنیا حضور داشت و رقابت می کرد شوکه و خوشحال شده بود.


نظر شما